Μικρόβια στο πόσιμο νερό: γιατί τα βακτήρια, τα παράσιτα και οι ιοί μετρούν περισσότερο στην εγκυμοσύνη και για τα μωρά

Όλοι οι άλλοι ρύποι της αρχικής μας σελίδας δρουν αργά, με τα χρόνια. Τα μικρόβια στο νερό — βακτήρια, παράσιτα και ιοί — δρουν σε μέρες, μερικές φορές σε ώρες, και ορισμένα χρειάζονται πολύ λίγο νερό για να αρρωστήσει κάποιος. Παγκοσμίως, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι το μολυσμένο πόσιμο νερό προκαλεί περίπου 505.000 θανάτους από διάρροια κάθε χρόνο. Είναι ο παλαιότερος κίνδυνος του πόσιμου νερού, και ακόμη ο μεγαλύτερος.

Εκεί όπου το νερό επεξεργάζεται σωστά είναι επίσης ο καλύτερα ελεγχόμενος, και ακριβώς γι’ αυτό ξεχνιέται εύκολα. Όταν κάτι πάει στραβά — ένας σπασμένος αγωγός, μια πλημμύρα, μια παλιά δεξαμενή, μια γεώτρηση που δεν ελέγχει κανείς — αυτοί που υποφέρουν πρώτοι και περισσότερο είναι οι έγκυες, τα μωρά και τα μικρά παιδιά.

Γιατί η εγκυμοσύνη και η πρώτη παιδική ηλικία κινδυνεύουν περισσότερο

• Η εγκυμοσύνη αλλάζει το ανοσοποιητικό. Για να προστατευθεί το μωρό, μέρος της άμυνας του οργανισμού της μητέρας μειώνεται, και ορισμένες λοιμώξεις γίνονται πιο σοβαρές. Το πιο γνωστό παράδειγμα, η λιστέρια, προέρχεται κυρίως από τρόφιμα και όχι από το νερό, αλλά δείχνει το μοτίβο: οι έγκυες έχουν περίπου δέκα φορές περισσότερες πιθανότητες από άλλους ενήλικες να κολλήσουν, και μπορεί να προκαλέσει αποβολή, θνησιγένεια ή πρόωρο τοκετό.
• Τα μικρά παιδιά αφυδατώνονται γρήγορα. Ένα μικρό παιδί έχει λιγότερα αποθέματα υγρών, και μια διάρροια που ένας ενήλικας ξεπερνά εύκολα μπορεί να αφυδατώσει επικίνδυνα ένα νήπιο μέσα σε μία μέρα. Οι επαναλαμβανόμενες διάρροιες εμποδίζουν επίσης την ανάπτυξη, γιατί το έντερο παύει να απορροφά σωστά την τροφή.

Βακτήρια: E. coli, σαλμονέλα, καμπυλοβακτηρίδιο

• Πώς φτάνουν στο νερό. Από ανθρώπινα ή ζωικά απόβλητα: υπερχειλίσεις αποχέτευσης, βόθρους που δεν στεγανώνουν, κοπριά που παρασύρεται σε μια γεώτρηση από δυνατή βροχή.
• Στα παιδιά. Ορισμένα στελέχη E. coli, ανάμεσά τους το O157, παράγουν μια τοξίνη που μπορεί να προκαλέσει αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο (HUS), το οποίο βλάπτει τα νεφρά. Από 5% έως 15% των παιδιών που μολύνονται με αυτά τα στελέχη το εμφανίζουν, συχνότερα κάτω των πέντε ετών, και είναι η πιο συχνή αιτία αιφνίδιας νεφρικής ανεπάρκειας στα μικρά παιδιά.
• Στην εγκυμοσύνη. Μια σοβαρή λοίμωξη με υψηλό πυρετό είναι από μόνη της κίνδυνος στην εγκυμοσύνη και χρειάζεται γιατρό αμέσως.
• Τι τα σταματά. Η σωστή χλωρίωση τα σκοτώνει. Στο Walkerton του Καναδά, το 2000, κοπριά βοοειδών παρασύρθηκε σε μια δημοτική γεώτρηση μετά από δυνατές βροχές και η επεξεργασία απέτυχε: πάνω από 2.000 άνθρωποι αρρώστησαν από E. coli O157 και καμπυλοβακτηρίδιο, και επτά πέθαναν.

Παράσιτα: κρυπτοσπορίδιο και γιάρδια

• Πώς φτάνουν στο νερό. Κι αυτά από ανθρώπινα και ζωικά απόβλητα, και είναι φτιαγμένα να αντέχουν: το σκληρό περίβλημα του κρυπτοσποριδίου το αφήνει να επιβιώσει από το χλώριο που σκοτώνει τα βακτήρια, και η γιάρδια σκοτώνεται κι αυτή δυσκολότερα με χλώριο.
• Τι προκαλούν. Υδαρή διάρροια που μπορεί να κρατήσει από μία έως αρκετές εβδομάδες, με την αφυδάτωση που αυτό σημαίνει για μια έγκυο ή ένα μικρό παιδί. Στο Μιλγουόκι το 1993, το κρυπτοσπορίδιο πέρασε από την επεξεργασία του νερού της πόλης και υπολογίζεται ότι αρρώστησαν 403.000 άνθρωποι — η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη υδατογενής επιδημία στις ΗΠΑ.
• Τι τα σταματά. Το βράσιμο, ένα φίλτρο πιστοποιημένο κατά NSF/ANSI 53 ή 58 για «μείωση κύστεων» (cyst reduction), η αντίστροφη όσμωση ή το υπεριώδες φως.

Ιοί: νοροϊός, ροταϊός, ηπατίτιδα Α και Ε

• Πώς φτάνουν στο νερό. Αποβάλλονται με τα ανθρώπινα κόπρανα και φτάνουν στο νερό μέσω της αποχέτευσης, και μέσω γεωτρήσεων και δικτύων όπου η επεξεργασία είναι ελλιπής ή λείπει.
• Ο ροταϊός ήταν η κύρια αιτία σοβαρής διάρροιας σε μωρά και νήπια πριν από τον εμβολιασμό· μόνο στις ΗΠΑ έστελνε κάθε χρόνο στο νοσοκομείο 55.000 έως 70.000 παιδιά. Μεταδίδεται κυρίως από άνθρωπο σε άνθρωπο και μερικές φορές μέσω του νερού, και ένα εμβόλιο που δίνεται σε σταγόνες τους πρώτους μήνες της ζωής προλαμβάνει σήμερα τις περισσότερες από αυτές τις νοσηλείες.
• Η ηπατίτιδα Ε είναι αυτή που πρέπει να γνωρίζει κανείς για την εγκυμοσύνη. Είναι ασυνήθιστη στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ και κυρίως νόσος τόπων χωρίς ασφαλές νερό και αποχέτευση, αλλά εκεί είναι σοβαρή: έως και το 20% με 25% των γυναικών που μολύνονται στο τρίτο τρίμηνο μπορεί να πεθάνουν, από ηπατική ανεπάρκεια.
• Τι τους σταματά. Η σωστή χλωρίωση, το υπεριώδες φως ή το βράσιμο.

Με μια ματιά

Τι μπορείτε να κάνετε

Απέναντι στα μικρόβια, σε αντίθεση με τα μέταλλα, το βράσιμο δουλεύει — γι’ αυτό είναι ο μόνος ρύπος που μια οικογένεια μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της, στην κουζίνα της, όταν χρειαστεί.

• Ακολουθήστε κατά γράμμα τις συστάσεις βρασμού. Βράστε το νερό να κοχλάζει για ένα λεπτό (τρία λεπτά σε μεγάλο υψόμετρο), και χρησιμοποιήστε το για πόσιμο, μαγείρεμα, βούρτσισμα δοντιών και βρεφικό γάλα.
• Κάντε ανάλυση για βακτήρια σε μια ιδιωτική γεώτρηση τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, και ξανά μετά από πλημμύρα ή αν αλλάξει η γεύση, η μυρωδιά ή το χρώμα του νερού.
• Φροντίστε το αποθηκευμένο νερό. Οι δεξαμενές στην ταράτσα που δεν ανοίγονται και δεν καθαρίζονται ποτέ είναι ένας συνηθισμένος τρόπος να χαλάσει το καθαρό νερό στα τελευταία του μέτρα.
• Για επιπλέον προστασία στη βρύση, επιλέξτε απολύμανση με υπεριώδες φως, φίλτρο πιστοποιημένο για μείωση κύστεων κατά NSF/ANSI 53 ή 58, ή αντίστροφη όσμωση, και φροντίστε να συντηρείται.
• Ετοιμάζετε το βρεφικό γάλα με νερό που ξέρετε ότι είναι ασφαλές, βρασμένο ή από παροχή που εμπιστεύεστε, και πλένετε τα χέρια σας πριν.
• Εμβολιάστε το μωρό κατά του ροταϊού, όπως συστήνουν οι παιδίατροι.

Γιατί μας αφορά

Αυτός είναι ο κίνδυνος με τον οποίο ξεκίνησε το έργο του Ιδρύματος. Τα παιδικά χωριά και οι δομές φιλοξενίας που εξυπηρετούμε στην Ελλάδα, και οι οργανισμοί για έγκυες και νέες μητέρες με τους οποίους συνεργαζόμαστε στη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ, δεν αντέχουν ούτε μία κακή εβδομάδα νερού.

Γι’ αυτό το σύστημα Twin που τοποθετεί ο συνεργάτης μας NearonYdor στις δομές που χρηματοδοτούμε στην Ελλάδα ελέγχθηκε από το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ, με μεθόδους της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας και διαπίστευση ΕΣΥΔ: νερό με πάνω από 300 μονάδες σχηματισμού αποικιών βακτηρίων ανά χιλιοστόλιτρο βγήκε στο μηδέν. Και γι’ αυτό πληρώνουμε τη συντήρηση όπως και τον εξοπλισμό, γιατί ένα φίλτρο που δεν συντηρεί κανείς παύει να προστατεύει.

Αν θέλετε να μας βοηθήσετε να φέρουμε το ίδιο νερό σε περισσότερες μητέρες και παιδιά, οι τρόποι δωρεάς είναι στη σελίδα δωρεών.

Πηγές

1. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Drinking-water, ενημερωτικό δελτίο (2023).
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Clinical overview of listeriosis.
3. Colorado Department of Public Health and Environment, Hemolytic uremic syndrome (HUS).
4. Drinking water contamination in Walkerton, Ontario: positive resolutions from a tragic event (2003).
5. Corso κ.ά., Costs of illness in the 1993 waterborne Cryptosporidium outbreak, Milwaukee, Wisconsin, Emerging Infectious Diseases (2003).
6. CDC, Preventing Crypto at home during a boil water advisory και How to make water safe in an emergency.
7. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Hepatitis E, ενημερωτικό δελτίο.
8. CDC, Sustained decrease in laboratory detection of rotavirus after routine vaccination, United States (2015), και Rotavirus vaccination.
9. CDC, Guidelines for testing well water.
10. Έκθεση εργαστηρίου, Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ (διαπίστευση ΕΣΥΔ αρ. 516-5).